Prematuur: Wat kun je verwachten en doen als je kindje te vroeg geboren wordt?
Een normale zwangerschap duurt gemiddeld 40 weken. Maar als je kindje voor de 37e week wordt geboren, wordt dit een vroeggeboorte genoemd. Dit heet ook wel prematuur. De gevolgen van een vroeggeboorte hangen af van meerdere factoren. Zo kun je je voorstellen dat een kindje die wordt geboren bij 26 weken over het algemeen gezien meer zorg en ondersteuning nodig heeft dan een kindje die wordt geboren bij 36 weken. Lees snel verder om meer te weten te komen over te vroeg geboren kindjes en wat jij als ouder kunt doen om jouw kindje optimaal te ondersteunen als deze onverhoopt te vroeg is geboren.
Wanneer is een baby prematuur?
Als je kindje geboren wordt voor de 37e zwangerschapsweek is er sprake van een te vroeg geboren kindje. Een prematuur. Wanneer de geboorte zich aandient tussen de 24 en 26 weken wordt in overleg met de ouders besproken welke zorg zal worden opgestart. Vanaf 26 weken zal een speciaal opgeleidde arts er alles aan doen om een kindje optimaal te ondersteunen en begeleiden op de Neonatale Intensive Care Unit (NICU). Kinderen die onder de 32 weken worden geboren worden altijd opgenomen op de NICU. Bij kinderen die later komen dan 32 weken, maar eerder dan 36 weken zal altijd zorg op maat worden geboden. Dit kan zijn op de NICU, op de couveuse-afdeling of kinderafdeling.
Lichamelijke ontwikkeling
Een te vroeg geboren baby was eigenlijk nog niet klaar voor de komst. Je zou kunnen zeggen dat je kindje nog niet rijp was om geboren te worden. Vanzelfsprekend zit er een verschil in een kindje die bij 26 of bij 36 weken wordt geboren. Sowieso in gewicht en lengte, maar vooral ook in de ontwikkeling van de organen. Ieder prematuur geboren kindje is anders, maar hieronder lees je meer over de veel voorkomende problemen.
Longen
De longen van een te vroeg geboren baby zijn vaak nog onvoldoende gerijpt. De longen kunnen nog niet voldoende ontplooien en zijn ook nog niet in staat om voldoende zuurstof op te nemen. De ademhaling is vaak oppervlakkig en snel. Veel prematuur geboren kindjes hebben ondersteuning nodig in de vorm van medicatie, zuurstof en beademing.
Hart
De werking van het hart is vaak goed. Wel kan het zijn dat de verbinding tussen de aorta (lichaamsslagader) en longslagader nog niet gesloten is. Dit wordt ontdekt door het horen van een ruisje. Soms sluit dit alsnog vanzelf en soms moet dit worden behandeld.
Darmen
Ook de darmen zijn nog niet volledig rijp. Moedermelk is hierbij altijd het beste recept. Licht verteerbaar en altijd de voedingsstoffen op maat. Kan de moeder geen voeding kolven, dan wordt er soms gebruik gemaakt van donormelk of kunstvoeding. Belangrijk is dat de darmen op gang komen, wat je merkt als je kindje ook gaat ontlasten.
Immuunsysteem
De afweer tegen infecties is ook nog niet optimaal. Hoewel ook een te vroeg geboren baby wat antistoffen van de moeder heeft meegekregen, is de kans op infecties veel groter. Dit is ook de reden dat (hand) hygiëne zo van belang is op de NICU en er geen bezoek mag komen die ziek is of besmettelijke (kinder)ziektes bij zich draagt.
Temperatuur
Een prematuur geboren baby kan zijn/haar temperatuur nog niet goed behouden. Op de NICU of in de Couveuse wordt daarom ook de temperatuur gemeten en zo nodig wordt er extra warmte toegevoegd.
Andere problemen
- Geel zien, de lever is nog niet rijp en kan de hoeveelheid billirubine in het bloed nog niet verwerken. Door de te vroeg geboren baby indien nodig onder een blauwe lamp te leggen, wordt het billirubine alsnog verlaagd en verdwijnt de gele kleur.
- Groeiachterstand, kindjes die te vroeg geboren worden zijn vanzelfsprekend klein. Vaak zie je dat de groei vooral in het eerste jaar nog achterblijft.
- Spierspanning is lager, de spierspanning van een prematuur is vaak lager dan van een kindje dat op tijd wordt geboren.
- De geslachtsorganen zijn nog niet volledig gevormd bij heel prematuur geboren kindjes. Zo zijn bijvoorbeeld de balletjes van jongens vaak nog niet ingedaald.
- De huid is dun, bijna doorzichtig en je kindje heeft vaak nog geen vet opgebouwd.
Monitor
Een te vroeg geboren baby ligt vaak aan vele slangetjes en aan een monitor. De monitor houdt continu de ademhaling, hartslag, bloeddruk en temperatuur in de gaten en alarmeert als dit nodig is. Op de NICU en de couveuse-afdeling krijgt je kindje de best beschikbare zorg. Hoewel al die draadjes en slangetjes er heel indrukwekkend uitzien bij zo'n klein kindje, is het fijn om te weten dat je kindje goed in de gaten wordt gehouden.
Hechting prematuur
Waar je normaal na een bevalling direct begint met het hechtingsproces door je kindje direct bij je te leggen en te laten drinken, kan dit bij een prematuur geboren kindje vaak niet. Meestal gaat de prioriteit uit naar de juiste zorg voor jouw kindje en wordt er eerst voor gezorgd dat hij/zij zo stabiel mogelijk naar de juiste afdeling gaat. Maar zodra het mogelijk is, wordt er gestart met buidelen met de vader en/of moeder. Als de situatie stabiel genoeg is wordt je kindje alleen in luier bij jou op de blote borst gelegd. Daarna worden jullie toegedekt met een deken.
Buidelen is ontzettend belangrijk voor het hechtingsproces en voor de groei van jouw kindje. Daarnaast kan jouw kindje de lichaamstemperatuur vaak beter op pijl houden en komt het ten goede aan de productie van moedermelk. Buidelen is goed voor zowel baby als ouder. Tijdens het buidelen komt er namelijk Oxytocine vrij. Een hormoon dat zorgt voor binding en positieve gevoelens.
Daarnaast is buidelen vaak heel fijn, omdat dit op dit moment eigenlijk het enige (en beste) is wat je je kindje kunt geven.
Voeden
Vaak is het nog niet mogelijk moedermelk direct uit de borst te laten drinken. Maar in het ziekenhuis zal er alles aan worden gedaan om jou hierbij te ondersteunen. In eerste instatie zal je starten met kolven en met hulp van een lactatiekundige zal je kindje, wanneer het er fysiek aan toe is, ook aan de borst worden gelegd. Hiervoor moet je kindje een goede zuig- en slikreflex hebben ontwikkeld. Lukt borstvoeding niet zelf, dan kan er soms gebruikt worden van donormelk of een vervanger hiervoor.
Prematuur kleding
In het begin zal je kindje nog geen kleertjes dragen. Alles is te groot en vaak is het te belastend om je kindje aan- en uit te kleden. Maar zodra je kindje wat groter is, geeft de verpleegkudige vaak aan dat je kleertjes mee mag nemen. Kleertjes zonder irriterende randjes, waarbij wel de monitor nog aangesloten kan blijven zijn het fijnste. Er is een steeds groter aanbod aan prematuur kleding.
Naar een ziekenhuis in de buurt
Slechts enkele ziekenhuizen beschikken over een NICU. Vaak ben je met je kindje al een tijdje uit de buurt van thuis. Maar zodra je kindje stabiel genoeg is en aan de juiste voorwaarden voldoet, worden jullie overgeplaatst naar een ziekenhuis in de buurt. Spannend wel, maar ook heel fijn om weer in de buurt van familie te zijn. Een overplaatsing gebeurt altijd met een ambulance.
En dan naar huis?
Natuurlijk is naar huis gaan heel fijn. Maar ook heel spannend. Want opeens heb je jouw kleine kindje waar eerst 24 uur per dag op werd gelet thuis. Soms heb je nog wel recht op een klein beetje zorg. Dat is fijn om jezelf zekerder te voelen met je kindje thuis. Meestal vindt ontslag plaats als je kindje volledig stabiel is en rond de uitgerekende datum. Soms iets eerder, soms iets later.
Verder werken aan het hechtingsproces
Thuis ga je uiteraard verder met het hechtingsproces. Wanneer je kindje te vroeg geboren is, is je start anders geweest dan je je had voorgesteld. Hoewel het buidelen natuurlijk al heeft bijgedragen aan de hechting, gaat dit thuis natuurlijk door. Je kunt zelf een aantal dingen doen om dit positief te laten verlopen:
- Ga thuis door met buidelen zoals je in het ziekenhuis gewend was
- Je kunt je kindje gaan dragen, zodat je kindje nog meer kan genieten van de voordelen van het nabije contact. Maak daarbij het liefst gebruik van een goed passende draagzak of het allerliefst een geweven draagdoek.
- Luister en kijk goed naar de signalen van jouw kindje, zo leer je je kindje steeds beter kennen en kun je je kindje veiligheid bieden wanneer nodig.
Het dragen van een prematuur in een draagdoek of draagzak
Een te vroeg geboren baby kan zodra hij/zij stabiel genoeg is worden gedragen in een draagdoek. Sommige ziekenhuizen zijn hier in thuis en kunnen erbij helpen. Maar vaak is het iets waar je thuis mee start. Voor een prematuur geboren kindje wordt eigenlijk altijd een dunnere, zachte geweven draagdoek geadviseerd. Een rekbare draagdoek geeft vaak te weinig steun en draagzakken zijn vaak nog te groot. Een geweven draagdoek zal je kindje voorzien van de juiste steun als je deze goed knoopt.
Het dragen van een kindje dat prematuur is geboren is heel goed voor de hechting, maar ook voor de verdere rijping van je kindje. Je vervolgt het buidelen van je kindje dan ook in de thuissituatie en dit zorgt er letterlijk voor dat je kindje groeit. De behoefte om bij jou te zijn is vaak nog groter dan bij een kindje dat op tijd werd geboren. En ook daar is de behoefte groot.
Ons advies is om hier altijd hulp bij te vragen van een ervaren draagconsulent. Zij kan je het knopen leren en ervoor zorgen dat je je kindje veilig en met de juiste ondersteuning bij je draagt. Je kunt ook contact opnemen met onze draagconsulente bij vragen of voor advies. Zij is bereikbaar via de WhatsApp knop welke je onderaan deze pagina vindt.
Heeft jouw kindje maat 38/44 wanneer je start met dragen. Dan kun je een gewone geweven draagdoek kiezen. De Pure Baby Love draagdoeken zijn superzacht en perfect geschikt voor prematuur geboren kindjes. Ze zijn niet te dik (225gr/m2) en heel soepel.
Draag je liever in een draagzak? Dan kan de Wrap & Go+ en de Click & Go+ vanaf ongeveer 3300 gram gebruikt worden.
Het op temperatuur houden van een prematuur geboren baby
Een kindje dat te vroeg geboren is of nog heel licht is wat betreft gewicht heeft nog iets meer moeite met het goed op temperatuur bljiven. Wol is hierin echt een must-have! Een wollen romper, wollen mutsje en een wollen deken kan het verschil maken.
Een grote favoriet is de omslagdeken van merinowol. Hierin kun je je kindje extra lekker inpakken en warm houden. Maar ook de normale wieg- en ledikantdekens van Pure Baby Love zijn hiervoor geschikt. Heerlijk zacht, maar vooral precies goed voor de juiste temperatuurregulatie.
Is dysmatuur hetzelfde als prematuur?
Over dysmatuur geboren baby's hoor je niet zo veel. Soms denken mensen dat het hetzelfde is als prematuur. Maar dat klopt niet. Prematuur betekent dat een kindje vroeger wordt geboren dan wordt verwacht. Dysmatuur betekent dat een kindje met een lager gewicht wordt geboren dan je zou verwachten bij de zwangerschapsduur. Dit betekent simpelweg dat een kindje te licht is.
Het kan wel zijn dat een dysmatuur geboren baby ook nog niet volledig gerijpt is en je wat dezelfde problemen treft als bij een prematuur geboren baby. Zo is het hoofdje in verhouding groot en zwaar, is het buikje vaak dun, heeft de baby nog weinig lichaamsvet waardoor de temperatuur moeilijker te behouden is en kan je kindje wat onrustiger of hongeriger zijn. Ook bij dysmatuur geboren kindjes kan het zeer helpend zijn te buidelen, dragen en te participeren op de signalen die je kindje geeft. Voor dysmatuur geboren kindjes adviseren wij ook een geweven draagdoek te gebruiken voor de beste ondersteuning.
Het komt ook voor dat een prematuur geboren kindje tevens dysmatuur is.
Heb je nog vragen over jouw individuele situatie? Stel deze dan gerust je vraag via WhatsApp. Onze draagconsulent is gespecialiseerd in het dragen van prematuur geboren kindjes en is in de basis verpleegkundige, zodoende kan zij je altijd adviseren.